Türkiye’de yeşil bina uygulamalarında ulusal sertifika sisteminin kapsamı ve değerlendirme kriterleri yeniden düzenlendi. 28 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği’nin üç eki tamamen yenilendi. Yeni düzenleme, özellikle büyük ölçekli kamu projelerinde YeS-TR sertifikasını zorunlu hale getiren uygulamanın ardından sektörde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Değişikliğin, yerli yapı malzemesi üreticilerinden yeşil bina danışmanlarına, proje geliştiricilerinden gayrimenkul yatırımcılarına kadar geniş bir kesimi etkilemesi bekleniyor.
Türkiye’de yeşil bina sertifikaları uzun süre ağırlıklı olarak gönüllülük esasına dayalı uygulamalar kapsamında değerlendirildi. Sertifikasyon almak isteyen yatırımcılar çoğunlukla uluslararası geçerliliğe sahip LEED ve BREEAM gibi yabancı sistemlere yöneldi. Bu durum, belgelendirme ve danışmanlık harcamalarının önemli bir bölümünün yurt dışına aktarılmasına neden oldu.
Ancak 2026 yılında yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte ulusal Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) daha önemli bir konuma taşındı. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne eklenen hüküm doğrultusunda, toplam inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerindeki yeni kamu sağlık, eğitim, yurt ve hizmet binalarında 1 Ocak 2026 itibarıyla YeS-TR sertifikası zorunlu hale geldi.
Böylece söz konusu yapılarda yeşil sertifika, gönüllü bir tercih olmaktan çıkarak yapı ruhsatı sürecinin önemli koşullarından biri haline geldi.
YEŞİL SERTİFİKA SİSTEMİNİN PUANLAMA KRİTERLERİ YENİLENDİ
Yeşil bina uygulamalarında yeni bir adım da 28 Ekim 2026 tarihli ve 33414 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle atıldı.
Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği’nin üç eki tamamen değiştirildi. Yönetmeliğin ana maddelerinde değişikliğe gidilmezken binaların ve yerleşmelerin değerlendirilmesinde kullanılan kılavuzlar ile uzman eğitimine ilişkin düzenlemeler yenilendi.
Yayımlandığı gün yürürlüğe giren değişiklik, YeS-TR sisteminde yapıların hangi kriterlere göre değerlendirileceğini ve puanlanacağını yeniden şekillendirdi.
Düzenlemenin zamanlaması da dikkat çekiyor. Büyük ölçekli yeni kamu binalarında ulusal sertifikanın zorunlu hale gelmesinin ardından değerlendirme kriterlerinin yenilenmesi, kamu projelerinin yanı sıra özel sektörün yeşil bina uygulamalarını da etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
BİNALAR TÜRKİYE’NİN ENERJİ TÜKETİMİNİN YÜZDE 37’SİNİ OLUŞTURUYOR
Yeşil bina uygulamalarının yaygınlaştırılmasında enerji tüketimi ve çevresel etkiler önemli rol oynuyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre binalar, Türkiye’nin nihai enerji tüketiminin yüzde 37’sini oluşturuyor. Avrupa Birliği’nde ise binaların enerji tüketimindeki payı yaklaşık yüzde 40 seviyesinde bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin 2050 yılı için bina stokunu tamamen karbondan arındırma hedefi de enerji verimliliği ve sürdürülebilir yapı standartlarının önemini artırıyor.
Bu gelişmeler, özellikle Avrupa pazarlarıyla çalışan şirketlerin ve kurumsal kiracıların kullandıkları binaların enerji performansına daha fazla önem vermesine neden oluyor. Dolayısıyla yeşil bina sertifikaları yalnızca çevresel duyarlılığı gösteren belgeler olmaktan çıkarak gayrimenkulün işletme maliyeti ve ticari tercih edilebilirliği açısından da önem kazanıyor.
YERLİ YAPI MALZEMESİ ÜRETİCİLERİ ÖNE ÇIKABİLİR
Yeni düzenlemenin yapı malzemesi üreticileri açısından da sonuçlar doğurması bekleniyor.
Önceki değerlendirme kılavuzunda yapı malzemeleri ve yaşam döngüsü başlığı yüzde 16 ağırlığa sahipti. Bu tür kriterler, üretim süreçlerinin çevresel etkilerini belgeleyebilen, ürünlerine ilişkin verileri şeffaf biçimde sunabilen ve proje sahasına yakın üretim yapan firmalar açısından avantaj oluşturabiliyor.
Özellikle yerli üreticilerin ürünlerinin çevresel performansını belgeleyebilmesi, kamu ihaleleri ve yeşil bina projelerinde rekabet koşullarını etkileyebilir.
Bu çerçevede yeni değerlendirme sisteminin, çevresel ürün verisi sunabilen yerli malzeme üreticilerine yönelik talebi desteklemesi bekleniyor. Ancak bu etkinin boyutu, yenilenen kılavuzlardaki nihai değerlendirme ölçütlerinin uygulamada nasıl kullanılacağına bağlı olacak.
DANIŞMANLIK VE SERTİFİKASYON HİZMETLERİNE TALEP ARTABİLİR
Düzenlemenin geçiş süresi tanınmadan yayımlandığı gün yürürlüğe girmesi, devam eden projeler açısından bazı uygulama sorularını da beraberinde getiriyor.
Özellikle yeni kriterlere göre değerlendirme yapılması gereken projelerde tasarım, belgelendirme ve yeniden puanlama süreçlerinin nasıl yürütüleceği önem kazanacak.
Bu durum, YeS-TR sistemine hâkim uzmanlara, yeşil bina danışmanlarına ve sertifikasyon süreçlerinde görev alan profesyonellere yönelik talebi artırabilir.
Kamu projelerinin yanı sıra ulusal sertifika sistemini tercih edecek özel sektör yatırımcılarının da yeni kriterlere uyum sağlamak için danışmanlık ve teknik değerlendirme hizmetlerine daha fazla ihtiyaç duyması bekleniyor.
KAMU BİNALARINDA ENERJİ VE SU TASARRUFU HEDEFLENİYOR
Yeşil sertifika uygulamasının uzun vadeli etkilerinden biri de binaların işletme giderlerinde ortaya çıkabilir.
Bakanlığın hesaplamalarına göre, yeni kamu binalarında YeS-TR zorunluluğuyla yılda yaklaşık 600 milyon kWh enerji ve 10,2 milyon metreküp su tasarrufu sağlanması öngörülüyor.
Söz konusu rakamlar hedeflenen tasarruf miktarlarını ifade ediyor. Uygulamanın bu sonuçları vermesi halinde kamu binalarının enerji ve su tüketiminden kaynaklanan işletme maliyetlerinde uzun vadeli düşüş sağlanabilecek.
Enerji verimliliğinin yanı sıra su tüketiminin azaltılması, malzeme seçimi ve yapıların yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerinin dikkate alınması da yeşil bina yaklaşımının temel unsurları arasında yer alıyor.
YEŞİL SERTİFİKALI BİNALARIN GAYRİMENKUL DEĞERİ ARTABİLİR
Düzenlemenin gayrimenkul piyasasına yansımaları da önümüzdeki dönemde yakından izlenecek.
Kamu projelerinde Geçer, İyi, Çok İyi ve Ulusal Üstünlük derecelerinden oluşan bir sertifikasyon sisteminin uygulanması, zaman içinde karşılaştırılabilir bir bina performansı veri tabanının oluşmasına katkı sağlayabilir.
Bu durumun özel sektördeki ofis, ticari gayrimenkul ve karma projelerde de yeşil bina sertifikalarına ilgiyi artırması bekleniyor.
Özellikle enerji tüketimi ve işletme giderlerini kontrol altında tutmak isteyen kurumsal kiracılar açısından belgelenmiş bina performansı daha önemli hale gelebilir. Benzer şekilde sürdürülebilirlik kriterlerine göre finansman sağlayan bankalar ve yatırımcılar da sertifikalı projelere daha fazla önem verebilir.
Bu gelişmeler, enerji performansı belgelenmiş binaların kiracı bulma ve finansmana erişim süreçlerinde avantaj elde etmesine zemin hazırlayabilir. Buna karşılık enerji verimliliği düşük ve yenileme ihtiyacı bulunan eski yapı stokunun rekabet gücü üzerinde baskı oluşabilir.
YEŞİL BİNA ARTIK SADECE BİR PAZARLAMA UNSURU DEĞİL
Türkiye’de yeşil bina sertifikasyonu, yeni düzenlemelerle birlikte gönüllü bir pazarlama tercihinin ötesine geçerek özellikle büyük ölçekli kamu yapılarında zorunlu bir uygulamaya dönüşüyor.
Ulusal YeS-TR sisteminin zorunlu hale gelmesi ve değerlendirme kriterlerinin yenilenmesi, sertifikasyon talebinin uluslararası sistemlerden ulusal sisteme yönelmesini destekleyebilir. Aynı süreçte yapı malzemelerinde çevresel performansını belgeleyebilen yerli üreticilerin, danışmanlık ve teknik değerlendirme hizmetlerinin öneminin artması bekleniyor.
Binaların Türkiye’nin nihai enerji tüketimindeki yüzde 37’lik payı dikkate alındığında, enerji ve kaynak verimliliğinin gayrimenkul sektöründeki ağırlığının artması beklenebilir. Önümüzdeki dönemde bir binanın değeri değerlendirilirken yalnızca konumu, satış fiyatı ve kira getirisi değil, enerji performansı ve çevresel standartları da daha fazla gündeme gelebilir.
(Kaynak: Gayrimenkul Ekonomisi – Tevfik Türel)
Yeşil bina sertifikasında yeni dönem: Yerli malzeme ve belgeli yapılara talep artabilir.. yazısı ilk olarak EmlakDream‘de yayımlanmıştır.