Büyük Ölçekli Kentsel Yenileme Projeleri Mimari ve Tasarım Koordinasyon Yöneticisi Mimar Işıl iklim değişikliğinin getirdiği artan sıcaklıklara karşı mimarların ve kent tasarımcılarının şehir, sokak ve bina ölçeğinde alabileceği önlemleri anlattı.
Büyük Ölçekli Kentsel Yenileme Projeleri Mimari ve Tasarım Koordinasyon Yöneticisi Mimar Işıl Yıldızbugünkü yazısında, iklim değişikliğinin getirdiği artan sıcaklıklara karşı mimarların ve kent tasarımcılarınınşehir, sokak ve bina ölçeğinde alabileceği önlemleri kaleme aldı.
İklim değişikliğiyle mücadelede atılacak en kritik adım, enerji üretimi, sanayi, ulaşım ve inşaat sektöründenkaynaklanan küresel CO2 emisyonlarının azaltılması olduğunu söyleyen Mimar Yıldız, mimarlar olarak sorumluklularının neler olduğunu kaleme aldı.
İşte Mimar Işıl Yıldız’ın o yazısı;
İklimle Uyumlu Mimari: Daha Serin Binalar ve Şehirler Tasarlamak
İklim değişikliğiyle mücadelede atılacak en kritik adım, enerji üretimi, sanayi, ulaşım ve inşaat sektöründenkaynaklanan küresel CO2 emisyonlarının azaltılmasıdır. Ancak mimarlar olarak bizim de bir sorumluluğumuzvar: sürdürülebilir konseptler geliştirmek ve yükselen sıcaklıklara rağmen serin kalabilen mekânlar tasarlamak.
Öncelik Şehir ÖlçeğiBir binayı tasarlamadan önce, o binanın içinde yer alacağı şehri düşünmek gerekir. Geniş asfalt, beton ve koyurenkli yüzeyler gün boyunca ısıyı depolar ve geceleri yavaşça geri salar; bu da “kentsel ısı adası” etkisinioluşturur.Büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerinde;● Gereksiz sert zemin kaplamalarının azaltılması● Ağaçlandırılmış ve yeşil alanların artırılması● Uygun olan yerlerde açık renkli, yansıtıcı malzemelerin kullanılması● Hava sirkülasyonuna izin veren açık alanların korunması● Gölgelik, pergola kullanımları çözümlerini uygulamaya özen gösteriyoruz.
Sokaklar Gölge Sağlamalı
Kamusal alanlar, sıcak hava dalgaları sırasında dahi kullanılabilir kalmalıdır. Gölge, en basit ve en etkilisoğutma stratejilerinden biridir. Mimarlar ve kent tasarımcıları bunu şu unsurlarla sağlayabilir:● Sokak ağaçları● Kemerli geçitler ve revaklar● Saçaklar● Pergolalar● Gölgeli oturma alanları● havuzlu avlular
Bu nokta, mimarlık ile kentsel tasarımın kesiştiği yerdir. Mimarlar olarak binalarımızın çevresindeki ortamı gözardı edemeyiz; düşünülmüş tasarım kararlarıyla ona yanıt vermemiz gerekir. Yaşanabilir, konforlu ve erişilebilirşehirleri ancak birlikte çalışarak ve yapılı çevrenin her yönünü göz önünde bulundurarak yaratabiliriz.
Binalar İklimle Uyumlu Çalışmalı
Bir bina yalnızca çevresine tepki vermez; çevresindeki mikro iklimi de şekillendirir. Binanın yönü, formu,cephesi,malzemesi ve etrafındaki açık alan, ne kadar ısı depoladığını ve geri saldığını doğrudan etkiler.Cephede güneş kırıcı çözümlerinin bulunmaması, yaz aylarında iç mekânların hızla ısınmasına; bununsonucunda da klimaya bağımlılığın artmasına ya da panjurların gün boyu kapalı tutulmasına yol açabiliyor. Budurum hem enerji tüketimini artırıyor hem de doğal ışıktan yararlanmayı engelliyor.
Bu noktada geleneksel mimari önemli bir referans sunuyor. Geleneksel Karadeniz konut tipolojisinde genişsaçaklar yalnızca yağmur suyunu bina temelinden uzak tutmakla kalmıyor; cepheyi doğrudan güneş ışınlarındandan koruyarak bir tür güneş kırıcı görevi de üstleniyor. Bu basit ama etkili çözümden yola çıkarak,projelerimizde cepheye güneş kırıcı sistemleri eklemeyi tercih ediyoruz.
Benzer şekilde Osmanlı avlulu ev mimarisinde avlu, gölgeli ve nemli havası sayesinde çevresindeki mekânlarıda serinleten, genellikle bir ağaç ya da havuzla desteklenen bir tür yeşil oda işlevi görüyordu. Büyük ölçekliprojelerde havuzlu avlu alanları ve bitkilendirilmiş teraslar yaratarak dış mekanlardaki ısı etkisini de düşürmeyihedefliyoruz.
Mekanik soğutmaya bağımlı kalmak yerine, mimarlar aşırı ısınmayı düşünülmüş tasarım kararlarıyla azaltabilir:● Dış gölgelendirme elemanları ve derin pencere nişleri● Cepheye eklenen kayar güneş kırıcı sistemleri veya cephede kısmi pergolalar● Havalandırmalı cepheler● Uygun olan yerlerde açık renkli malzemelerBina Kendi Kendini SoğutabilmeliDaha fazla teknoloji eklemeden önce, mimarinin kendisini iyileştirmek gerekir. Pasif soğutma stratejileri arasında;● Çapraz havalandırma● Gece havalandırması● Doğal havalandırmayla birlikte kullanılan termal kütle● Yeşil çatılar, cepheler ve bitkilendirilmiş teraslar● Daha serin mikro iklimler oluşturan avlular öne çıkar.
Sonuç Olarak;En serin bina, en büyük klimaya sahip olan değil; en başından itibaren serin kalacak şekilde tasarlanmış olandır.Mimarlar olarak her sıcak hava dalgasını durduramayız, ancak bunlara daha akıllıca yanıt veren binalar veşehirler tasarlayabiliriz. Her ağaç, her gölgeli sokak, her malzeme seçimi ve her cephe detayı, daha dayanıklı biryapılı çevreye katkı sağlar.
