Konut üretimindeki yavaşlamanın yalnızca talep üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten gayrimenkul sektörünün duayen isimlerinden Tevfik Türel, inşaat maliyetlerindeki artış ile sektör cirosu arasındaki makasın üreticiyi zorladığına dikkat çekti. Türel, konut arzındaki temel sorunun yüklenicilerin özkaynak yetersizliği olduğunu vurgulayarak, çözümün ilave emsal hakkından çok finansman koşullarının iyileştirilmesinden geçtiğini ifade etti.
Türkiye’de konut arzındaki yavaşlama ve konuta erişim sorunu gündemdeki yerini korurken, gayrimenkul sektöründe finansman koşulları yeniden tartışılmaya başlandı. Tevfik Türel, konut üretimindeki daralmanın yalnızca talep eksikliğiyle açıklanamayacağını belirterek, inşaat maliyetleri ile sektör cirosu arasındaki farkın yüklenicilerin üretim kapasitesini baskıladığını söyledi.
TÜİK’in ağustos ayı ciro endeksi ile aynı döneme ait inşaat maliyet endeksinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden Türel, iki veri arasındaki farkın sektördeki finansman sorununu ortaya koyduğunu belirtti.
İnşaat cirosu maliyet artışının gerisinde kaldı
TÜİK verilerine göre, ağustos ayında inşaat sektörü cirosu yıllık bazda yüzde 19,2 artarken, inşaat maliyet endeksindeki yıllık artış yüzde 29,59 oldu. Böylece maliyet artışı ile ciro artışı arasında 10,4 puanlık fark oluştu.
İnşaat maliyetlerindeki yükselişin hem malzeme hem de işçilik kalemlerinden kaynaklandığına dikkat çeken Türel, ağustos ayında malzeme maliyetlerinin yüzde 28,72, işçilik maliyetlerinin ise yüzde 31,20 arttığını hatırlattı.
Aylık verilerin de sektördeki baskıyı gösterdiğini belirten Türel, inşaat cirosunun ağustosta yüzde 3,7 gerilediğini ve aynı dönemde aylık bazda daralan tek sektör olduğunu vurguladı. Buna karşılık hizmet cirosu yüzde 33,6, ticaret cirosu ise yüzde 32,5 artış gösterdi.
Türel’e göre bu tablo, ekonominin diğer alanlarında ciro artışı devam ederken inşaat sektörünün maliyet baskısı altında üretim ve satış süreçlerinde zorlandığını ortaya koyuyor.
“Darboğaz talepte değil, geliştiricinin özkaynağında”
Konut arzındaki yavaşlamanın temelinde finansman sorununun bulunduğunu savunan Türel, sektörün yaşadığı sıkışmayı şu sözlerle değerlendirdi:
“Darboğaz talepte değil, geliştiricinin özkaynağında.”
Türel, konut üreticilerinin artan maliyetleri karşılamakta zorlandığını, satışlardan elde edilen gelirin üretim maliyetlerindeki yükselişi aynı ölçüde karşılayamadığını belirtti. Bu nedenle konut üretimindeki yavaşlamanın yalnızca alıcı talebi üzerinden değerlendirilmesinin eksik olacağını ifade etti.
Yarısı Bizden desteğinde süre uzadı, kaynak artmadı
Finansman sorununu ortaya koyan bir diğer gelişmenin kentsel dönüşüm destekleri olduğunu belirten Türel, sektörün ilave emsal hakkı taleplerinden önce mevcut finansman mekanizmalarının yeterliliğinin tartışılması gerektiğini söyledi.
Yarısı Bizden Kampanyası’nın 8 Eylül 2026 tarihinde alınan kararla 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıldığını hatırlatan Türel, konut başına sağlanan 1 milyon 875 bin TL’lik desteğin aynı kaldığına dikkat çekti.
Bu dönemde bina inşaatı maliyet endeksinin yıllık yüzde 28,94 arttığını belirten Türel, destek süresinin uzatılmasının tek başına yeterli olmayacağını ifade etti.
“Uzatma süre veriyor, kaynak vermiyor” değerlendirmesinde bulunan Türel, artan inşaat maliyetleri karşısında destek tutarlarının da yeniden ele alınması gerektiğini savundu.
Çözüm ilave emsalde değil, konut finansmanında
Konut arzını artırmak için önceliğin imar haklarının genişletilmesi değil, finansman koşullarının iyileştirilmesi olması gerektiğini belirten Türel, konut kredilerinin gayrimenkul değerine oranının yükseltilmesini önerdi.
Bu adımın hem konut alıcılarının peşinat sorununu hafifleteceğini hem de yüklenicilerin satışlarını daha erken nakde dönüştürerek özkaynak ihtiyacını karşılamasına yardımcı olacağını ifade etti.
Türel’e göre finansman olanakları geliştirilmeden sağlanacak ilave emsal hakları, konut üretimini artırmak yerine büyük ölçüde arsa değerlerine yansıyabilir. Böyle bir durumda sektörün finansman sorunu çözülmeden aynı döngünün devam etmesi riski bulunuyor.
İlk evini alacaklara da düşük faizli kredi desteği verilmeli
Türel, konut finansmanına yönelik desteklerin yalnızca kentsel dönüşüm projeleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini de vurguladı.
Yarısı Bizden Kampanyası’nın dönüşüme giren parselleri desteklediğini ancak ilk kez konut sahibi olmak isteyen hanelere doğrudan bir finansman desteği sunmadığını belirten Türel, bu kesimin de desteklenmesi gerektiğini söyledi.
İlk konutunu alacak vatandaşlara uzun vadeli ve düşük faizli kredi imkânı sağlanmasının, kentsel dönüşüm desteklerinin tamamlayıcısı olacağını ifade eden Türel, konut talebinin tabanının genişletilmesinin sektör açısından önem taşıdığını kaydetti.
Türel’e göre konut arzındaki yavaşlamanın aşılması için yalnızca üretim tarafına yönelik imar düzenlemeleri yeterli değil. Hem geliştiricinin özkaynak sorununu hafifletecek hem de ilk kez konut alacak vatandaşların finansmana erişimini kolaylaştıracak politikaların birlikte uygulanması gerekiyor.
Tevfik Türel: “Konut arzındaki dar boğazın nedeni talep değil, finansman yetersizliği” yazısı ilk olarak EmlakDream‘de yayımlanmıştır.