İstanbul’da deprem riski taşıyan binalar yeniden gündemde. Maltepe’de bir binanın çökmesiyle birlikte eski ve dayanıksız yapılar tartışılırken, kent genelinde kendiliğinden yıkılması beklenen 1.238 bina bulunduğu belirtildi. 6 Şubat depremlerinin ardından günde binlerceye ulaşan hızlı tarama başvuruları ise bugünlerde 500 seviyelerine kadar geriledi.
İstanbul’un Maltepe ilçesine bağlı Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta 8 Ekim Perşembe sabahı bir binada çökme meydana geldi. Olayın ardından kaçak yapılar, eksik malzeme kullanımı, dayanıksız kolonlar ve yaşlı binaların oluşturduğu risk yeniden gündeme taşındı.
Kentte deprem güvenliği konusunda yapılan çalışmalar sürerken, özellikle 1999 öncesinde inşa edilen binaların durumu dikkat çekiyor.
İstanbul’da 1.238 bina için kritik uyarı
İstanbul’da kendiliğinden yıkılması beklenen, “tabut bina” olarak nitelendirilen 1.238 bina bulunduğu ifade ediliyor.
Deprem gerçeğinin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte kentsel dönüşüm ve bina taramalarına yönelik başvurular artarken, gündemin değişmesiyle vatandaşların ilgisinin de azaldığı görülüyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) başlattığı hızlı tarama çalışmalarında özellikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından yoğun bir başvuru yaşandı. O dönemde günde binlerce başvuru alınırken, son dönemde günlük başvuru sayısının 500 seviyelerine kadar gerilediği belirtildi.
170 bin başvurudan 40 bin binada tarama yapıldı
İBB tarafından daha önce yapılan açıklamalara göre, hızlı tarama uygulaması için yaklaşık 170 bin başvuru alındı.
Bu başvurular kapsamında yaklaşık 40 bin binada hızlı tarama testi gerçekleştirildi. İncelenen ve 1999 öncesinde inşa edilen binalar arasında 18 bin 800 yapı yüksek ve çok yüksek riskli olarak değerlendirildi.
Veriler, İstanbul’da yapı güvenliği konusunda riskin yalnızca deprem sonrasında gündeme gelmesinin yeterli olmadığını ortaya koyuyor.
Riskli binaların yoğunlaştığı ilçeler
İstanbul’un farklı ilçelerinde eski yapı stoku dikkat çekerken, Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler riskli binaların yoğun olduğu bölgeler arasında gösteriliyor.
Hızlı tarama başvurularındaki düşüşe rağmen eski binalarda yaşayan ve kentsel dönüşüm sürecine girmek isteyen çok sayıda bina sakini bulunuyor.
Hızlı tarama testi nasıl yapılıyor?
İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, hızlı tarama uygulamasının binaların deprem karşısındaki durumuna ilişkin ön değerlendirme yapılmasını sağladığını belirtti.
Yün, hızlı tarama yöntemiyle bugüne kadar yaklaşık 100 bin kişinin başlayan kentsel dönüşüm süreçleri sonucunda daha güvenli konutlara geçtiğini söyledi.
Hızlı taramanın nasıl yapıldığını da anlatan Yün, şu ifadeleri kullandı:
“Önce geliyoruz binanın demirine betonuna kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”
Hızlı tarama testi nedir?
Hızlı tarama testi, mevcut binaların deprem karşısındaki risk durumuna ilişkin ön değerlendirme yapılmasına imkan sağlıyor.
Uygulamada binanın beton ve demir özellikleri, mevcut proje ve yapı özellikleri gibi çeşitli unsurlar incelenirken, elde edilen veriler yazılım aracılığıyla değerlendirilerek yapının deprem güvenliği açısından önceliklendirilmesi yapılıyor.
Ancak hızlı tarama testinin yasal olarak bağlayıcı olmadığı belirtiliyor. Uygulamanın yapılabilmesi için de apartman sakinlerinin oy birliğiyle başvurması gerekiyor.
Deprem gündemden çıkınca başvurular da azalıyor
İstanbul’da milyonlarca kişinin yaşadığı yapı stokunun deprem güvenliği tartışılırken, hızlı tarama başvurularındaki değişim dikkat çekiyor.
6 Şubat depremlerinin ardından vatandaşların bina güvenliğine yönelik ilgisi büyük ölçüde artarken, zaman içinde başvuruların günlük 500 seviyelerine kadar düşmesi, deprem riskinin gündemden uzaklaştıkça bina güvenliğine yönelik farkındalığın da azalabildiğini gösteriyor.
Maltepe’de yaşanan bina çökmesi ise İstanbul’daki eski ve riskli yapı stokunun oluşturduğu tehlikeyi bir kez daha gündeme getirdi.
(Haber: NTV)
İstanbul’da 1.238 bina her an çökebilir! yazısı ilk olarak EmlakDream‘de yayımlanmıştır.
